Het parcours van de holebibeweging in Vlaanderen: “Aids had een belangrijke impact”

Historicus Bart Hellinck schetst in De Morgen de geschiedenis van de Vlaamse holebibeweging.

Het grillige parcours van de homo- en lesbiennebeweging, Cathérine Ongenae, 20.11.2010

Afgelopen week maakte basketbalspeelster Ann Wauters bekend dat zij én haar vrouw zwanger zijn. De media brachten het nieuws als een warm familieverhaal, waarbij de vraag primeerde of twee baby’s in één huishouden niet te zwaar wordt. Dat was vijftien jaar geleden wel anders. Hoe komt het dat de maatschappij op zo’n korte tijd niet meer opkijkt van holebigezinnen?

“Dat het plots heel snel gaat, is een algemeen gevoel onder holebi’s”, bevestigt historicus Bart Hellinck. In 2002 publiceerde Hellinck Een halve eeuw (in) beweging. Daarin schetst hij de geschiedenis van de Belgische en Vlaamse homo- en lesbiennebeweging, waarvan de fundamenten al in 1953 werden gelegd. De beweging doorliep een bij momenten grillig, maar ook verrassend parcours. Wie had bijvoorbeeld gedacht dat – oh ironie – aids voor een belangrijke doorbraak zou zorgen in de maatschappelijke aanvaarding van holebi’s?

Bart Hellinck: “Aids had een belangrijke impact, omdat het de maatschappij dwong om luidop over seksualiteit te praten. Een onderwerp waarbij je Vlaanderen niet meteen in de voorhoedes vond. Maar men moest wel, omdat preventie vooral draaide om het benoemen van seksuele handelingen. Wat kon, wat niet, wat in welke omstandigheden…

“In eerste instantie trof aids hoofdzakelijk een homopubliek, wat homoseksualiteit zichtbaarder maakte. Ook niet te onderschatten waren de gevolgen van het gebrek aan een partnerregeling voor homoseksuelen. Voordien was dat niet echt een grote eis van de homobeweging. In de nasleep van de ‘vrijheid, blijheid’ van mei ’68 hield zij zich niet bezig met een burgerlijk instituut als het huwelijk. Maar dat stond haaks op de praktijk, want veel homoseksuelen hadden wel een relatie. Tot die jonge, seksueel actieve generatie geconfronteerd werd met ziekte en dood, en met het feit dat je als partner geen rechten had. Niet op de erfenis, soms niet eens op ziekenbezoek. Toen drong het door dat een partnerregeling echt wel nodig was.”

In diezelfde periode, halfweg de jaren tachtig, ging de homo- en lesbiennebeweging door een crisis.

Hellinck: “Door aids en de economische crisis leidden de interne breuklijnen binnen de beweging tot ideologische conflicten, en uiteindelijk een implosie. Het werd een louteringsproces. Op het eind van dat decennium wilde een nieuwe, jonge generatie actievelingen een frisse start nemen. Met vallen en opstaan hebben zij, in navolging van de aidspreventieorganisaties, de holebibeweging uitgebouwd tot een professionele organisatie. Men legde de nadruk op dienstverlening en zorgzaamheid. Thema’s als de partnerregeling werden naar voor geschoven, men ijverde voor de antidiscriminatiewetgeving. Ze haalden de pers met niet mis te verstane, maar ludieke acties, en toonden hiermee een ander beeld over homoseksualiteit. En de beweging begon contacten te leggen met de politieke wereld. De grote doorbraak kwam met paars-groen. In het begin van de jaren ’90 liep de politiek achter op de mentaliteitsverandering. Toen hield de CVP de antidiscriminatiewet nog tegen. Tijdens de paarse legislatuur werden belangrijke zaken als als de antidiscriminatiewet (2003) en het homohuwelijk (2006) goedgekeurd. De wet op de medisch begeleide voortplanting dateert van 2007.”

Veel mensen gaan ervan uit dat homoseksualiteit meer aanvaard werd naarmate de maatschappij seculariseerde.

Hellinck: “Dat heeft zeker een rol gespeeld. Maar anderzijds toonde de kerk als instituut zich niet als een uitsluitend conservatieve kracht. Sinds het begin van de jaren ’90 zetelt er bijvoorbeeld een holebivertegenwoordiging in het Interdiocesaan Pastoraal Beraad, de lekenstructuur van de kerk. En net zoals vandaag lag er ook in de jaren zestig een gigantische kloof tussen de top en de basis. Veel priesters richtten katholieke homogroepen op. Al in 1966 pleitte pater Callewaert, zelfs op de televisie, voor een begripvolle benadering van homofilie. En in 1970 werkte priester Lammens mee aan het BRT-programma Zo zijn, waarin Will Ferdy zich outte. Die man hield bij hem thuis zelfs eucharistievieringen voor homo’s en lesbiennes.”

Kunnen we stellen dat de holebigezinnen gewoon een uiting zijn van de huidige tijdsgeest?

Hellinck: “Een groot deel van de maatschappij bestaat intussen uit nieuw samengestelde gezinnen. Het traditionele model is niet meer zo courant. Veel kinderen hebben intussen twee vaders en twee moeders. Dan kan dit er ook nog wel bij, denk ik.”

Dit bericht werd geplaatst in Holebi, Media, Politiek en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s